"The idea of improvisation means that we confront ourselves with our own individual creativity". ~ Brian Alger

Je innerlijke Criticus als Bondgenoot ?

Vanaf mijn pubertijd reist de Criticus met me mee. Hij heeft me belemmerd te zeggen wat ik op mijn hart had, op reis te gaan als ik daartoe het verlangen voelde, contact te maken met anderen op de manier die ik van binnen voelde, mijn werk naar buiten te brengen en op vele vele momenten en manieren meer.

Vanaf mijn kindertijd reist ook de Vrijbuiter met me mee. Zomaar ineens popt hij op. De Vrijbuiter kent meerdere gedaanten, maar altijd is hij (en ook zij) zorgeloos, eerlijk, creatief en speels. In dit blog laat ik er 1 kort aan het woord, de Creatieveling. Maar ze verschijnt ook in de vorm van de Onderzoeker, Bohemienne, Creatieveling,  Brainstormer. En, als Improvisator.

Ja ik was een expert in zelfkritiek.
Inmiddels ben ik een expert in zelfcompassie.
Dag na dag.

Maar nog even terug naar toen.
Want toen leefde de Vrijbuiter nog in de schaduw van de almacht van de Criticus.

 

Een voorbeeld

Als tiener ben ik extreem verlegen.  De bus naar school is een crime. In de bus zijn er twee soorten stoelen. Vooruit en achteruit. Meestal zijn de ‘vooruit stoelen’ bezet.  Als ik in de ‘achteruit stoel’ ga zitten zie ik vele ogen mijn kant op kijken. Dus kies ik er vaak voor om te blijven staan, 20 minuten lang.  Maar soms ga ik toch zitten. Dan kijk ik de hele rit strak uit het raam zodat mijn lange haar voor mijn gezicht valt.

Ik wil me het liefst verstoppen. Ik ben er niet.

 

Wat ik toen niet door heb is dat in mijn psyche een Innerlijke Criticus actief is. Continu. Deze persoon houdt me nauwlettend in de gaten. Bij alles wat ik doe, zeg, denk of voel is er commentaar.  En als ik op de achteruit stoel in de bus zit word ik zichtbaar.

Dan raakt de Criticus in paniek en wordt het commentaar oorverdovend luid. ‘Wat zullen ze vinden? Heb je je haar gewassen? Vindt die jongen daar je wel mooi? Zit er niet zo lamlendig bij!’ etc. etc. etc.

 

Als ik dit schrijf voel ik een diepe compassie met het 16 jarige meisje dat ik toen was. En realiseer ik me ‘i have come a long way’. Het duurt nog jaren voordat ik inzie hoezeer de Innerlijke Criticus (vanaf nu IC) me belemmert in mijn leven.

 

 

De authentieke drang tot expressie

 

Wat ik uiteindelijk doe? Ik doe auditie op de theaterschool in Amsterdam en wordt aangenomen.

Ik ben er niet.
Zie mij niet.
Laat me maar.
Dat is de onderstroom.

En vervolgens ben ik voortdurend zichtbaar voor de ogen van velen tijdens voorstellingen, presentaties, lessen. Later zegt een psychotherapeut tegen me ‘zo wonderlijk hoe je jezelf voortdurend blootgesteld hebt aan dat wat je het aller-engst vind’.

Terugkijkend kan ik alleen maar zeggen mijn verlangen om mezelf te bevrijden was groter.

De mimeschool is the right place. Het is 1 van de beste keuzes in mijn leven geweest om mijn Vrijbuiter te volgen.
Ook al ontstond er een innerlijk conflict.

Want op de mimeschool maakt de Criticus overuren. En furore. 
In die tijd wil ik zo graag op het podium staan en zo graag mijn innerlijke drang tot expressie volgen dat hij alles op alles zet om me tegen te houden. Soms met succes. Soms breek ik er doorheen.

Een strijd: de innerlijke Criticus versus de Creatieveling.
Tegenhouden versus toelaten.
Stagnatie versus stroom.
Veiligheid versus risico.
Angst versus vertrouwen.

Er zijn momenten dat de Criticus ineens afwezig is.
Dat is als ik ga improviseren en volledig in het moment ben.
Dan ben ik klaarwakker en up for anything.

 

 

Je innerlijke Criticus begrijpen

 

Nu begrijp ik dat de innerlijke Criticus  zo vreselijk bang is dat hij me met alle macht die hij in zich heeft probeert te beschermen. Want stel je voor dat ik een fout maak,  iets niet kan, mijn ware kleuren laat zien, stel je dan voor dat ik niet ontvangen word? Wat als ik wordt afgewezen, alleen kom te staan, belachelijk wordt gemaakt of pijn gedaan?

De grootste angst die ik tegenkom op de mimeschool is zichtbaar worden.
In alles wat en wie ik ben.
En dat wil de Criticus voorkomen.
Want in mij leeft een angstig, kwetsbaar, fragiel meisje dat op zoek is naar bevestiging.
Dat haar blik meer richt naar de blik van anderen dan naar haar innerlijke wijsheid.

 

Inzicht in de beweegredenen van de Criticus verandert voor mij alles. Hoe meer we ons bewust worden van wat hij zegt dat ons tegenhoudt en waarom hij dat zegt, des te meer we onze grip hervinden om te kiezen.

Kiezen om te luisteren, kiezen om in dialoog te gaan, kiezen om niet te luisteren, kiezen om hem gerust te stellen, kiezen om risico’s te nemen ondanks zijn bezwaren, kiezen om zijn raad op te volgen. Kiezen. En begrijpen. Compassievol begrijpen.

Van dat in jou dat aandacht verdient.
Dat kwetsbaar is en onzeker.
Gekwetst is of beschadigd.
Dat liefde nodig heeft.

Zelfcompassie.
Voor het innerlijke Kind, Meisje of Jongen, dat kwetsbaar is en/of gewond.
Voor de innerlijke Criticus die zo hard aan het werk is om onheil te voorkomen.

 

Het vermogen om je los te maken van de Innerlijke Criticus, en je niet meer te laten domineren
door zijn (of haar) veroordelende uitspraken, brengt een grote ommekeer teweeg in je gevoel
van eigenwaarde en zelfrespect.
~ Hal & Sidra Stone in ‘De Innerlijke Criticus ontmaskerd’

 

Bevrijd je innerlijke Speler : de Criticus als bondgenoot

 

Iedereen die er naar verlangt om zichtbaar en hoorbaar te worden zal op een gegeven moment geconfronteerd worden met de innerlijke Criticus. Er is altijd wel iets dat hij niet aan het licht wil laten komen. Op het podium staan, zingen, iets creëren, je diepste verlangen volgen, een bedrijf in de wereld zetten, je word zichtbaar in je eigenheid. En dus kwetsbaar.

Als je dit verlangen hebt en tegengehouden wordt door de Criticus

 

Voor mij is dit gebeurd tijdens werken met de Fool. Voordat ik kennis maak met deze bijzondere improvisatievorm – gestoeld op Voice Dialogue – weet ik van het bestaan van mijn innerlijke Criticus. Ik voel zijn kracht en verstikkende werking en heb coping strategies ontwikkeld om met hem te dealen.

Maar in het werk met de Fool, Art of Play, heb ik hem ontmoet, leren kennen, begrijpen en omarmd als mijn bondgenoot.
Een pijnlijk proces.
Maar met ongekende vreugde als gevolg.
Want ik kon eindelijk mijn drang tot expressie volgen!

Misschien denk je nu dat de Criticus niet meer actief is in mijn leven. Dat is niet zo. Maar zijn verstikkende en verlammende werking is verdwenen. Omdat ik geleerd heb hem te horen, radicaal welkom te heten en te omarmen, maar ook om hem niet altijd zo serieus te nemen en af en toe zelfs buiten de deur te zetten.

Ik heb hem aanvaard als een van de innerlijke ikken die mijn binnenwereld rijk is. Hij spreekt niet de waarheid.

 

In het Play Project leren we de Criticus op een lichtvoetige manier (her)kennen. We leren luisteren naar wat hij zegt en hem niet zo serieus te nemen. We heten hem welkom en we kunnen hem de deur uitzetten.

We ontdekken hoe hij samen werkt met bijvoorbeeld de Perfectionist, Streber of Pleaser. Door inzicht in en onderscheidingsvermogen van deze innerlijke krachten leren we vanuit de positie van de Waarnemer omgaan met hun taal en strevens. 

We luisteren naar wat hij te zeggen heeft, danken hem en ontdekken meer ikken die aan het woord willen zijn. Zoals de Creatieveling, de Kunstenaar, de Schepper, de Speler, de Fool, de Zoeker, het innerlijk Kind.

Door lichtvoetig en compassievol in dialoog te gaan krijgt de Criticus een plaats toegewezen in het pandemonium van onze innerlijke ikken. Zo wordt hij eerder een constructieve kracht op momenten dat het spannend wordt in plaats van je grootste tegenstander.

Door het innerlijk Kind bescherming, support, aanmoediging en troost nodig te bieden, kan hij of zij gaan spelen.  En kun jij steeds meer je vrije stroom van expressie en creativiteit in het licht brengen.

 

Wil je op een lichtvoetige manier om leren gaan met je Innerlijke Criticus?
Misschien is het Play Project iets voor jou!

Play Project: the unfolding NOW introductiedag 22 oktober

Voor

~ creatieve en/of onderzoekende mensen

~ die bevriend willen raken met hun innerlijke Criticus

~ die authentiek willen worden, altijd en overal

~ die willen improviseren, met spel, beweging, stem en alles wat maar in hen opkomt

~ die verhalen willen delen en naar anderen willen kijken en luisteren

~ die zich willen laten verrassen door de potentie in het NU en Hier

~ die willen onderzoeken wat (creatieve) vrijheid is

JA ik wil meer spelen

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *