"The idea of improvisation means that we confront ourselves with our own individual creativity". ~ Brian Alger

Je innerlijke Criticus als Bondgenoot ?

 

Vanaf mijn pubertijd reist de Criticus met me mee.

Hij zorgt er voor dat ik niet kan zeggen wat ik op mijn hart heb, niet contact durf te maken op de manier die ik van binnen voeld of mijn werk naar buiten breng. Zijn taak volbrengt hij met verve.

 

 

 

 

Vanaf mijn kindertijd reist ook de Vrijbuiter met me mee.

Zij kent meerdere gedaanten, maar altijd is ze zorgeloos, eerlijk, creatief, speels. En kwetsbaar. Naïef, verwonderd, geraakt,

In dit blog laat ik één van haar stemmen aan het woord, de Creatieveling. Maar ze verschijnt ook in de vorm van de Onderzoeker, Bohemienne, Creator,  Brainstormer. En, natuurlijk, als Improvisator.

 

Vroeger leeft Vrijbuiter in de schaduw van de almacht van de Criticus.
Inmiddels heeft Criticus zijn rechtmatige plek in mijn innerlijk Koninkrijk ingenomen.
En ik heb de teugels in handen.

Meestal.

 

De almacht van de Criticus

 

Pas later word ik me bewust hoe actief de Innerlijke Criticus was.  Hoe deze persoon me nauwlettend in de gaten houdt. Commentaar geeft bij alles wat ik doe, zeg, denk of voel. Continu. 

 

Een voorbeeld.
Als tiener reisde ik iedere morgen met de bus naar school. In de bus zijn er twee soorten stoelen. Voor- en achteruit. Meestal zijn de ‘vooruit stoelen’ bezet.

Ik weet dat als ik in de ‘achteruit stoel’ ga zitten ik vele ogen mijn kant op zal zien kijken. Dus kies ik er vaak voor om te blijven staan, 20 minuten lang.  Want ik ben extreem verlegen.

Maar soms ga ik toch zitten. En dan voel ik hoe het schaamrood me naar de kaken stijgt, Het liefst wil ik me verstoppen. Ik ben er niet. 

Op de achteruit stoel in de bus zit word ik namelijk zichtbaar. Dan raakt de Criticus in paniek en wordt het commentaar oorverdovend luid. Het enige dat ik op dat moment denk te kunnen doen doen is de hele rit strak uit het raam kijken met mijn lange haar voor mijn gezicht.

 

 

De authentieke drang tot expressie

 

Een sprong voorwaarts in de tijd.
Als ik 27 ben doe ik doe auditie op de theaterschool in Amsterdam en wordt aangenomen.

 

De onderstroom.
Ik ben er niet.
Zie mij niet.
Laat me maar.

 

De mimeschool is the right place. Het is 1 van de beste keuzes in mijn leven geweest. Ik volg mijn Vrijbuiter. En vervolgens ben ik voortdurend zichtbaar voor de ogen van velen tijdens voorstellingen, presentaties, lessen. De Criticus draait overuren. En maakt furore. 

Later zegt een psychotherapeut tegen me ‘zo wonderlijk hoe je jezelf voortdurend blootgesteld hebt aan dat wat je het aller-engst vind’.

Terugkijkend kan ik alleen maar zeggen: mijn verlangen om mezelf te bevrijden was groter. In die tijd wil ik zo graag op het podium staan en zo graag mijn innerlijke drang tot expressie volgen dat ik overmoedig de stem van de IC negeer.

 

 

De innerlijke strijd: de Criticus versus de Creatieveling.

Tegenhouden versus toelaten.
Stagnatie versus stroom.
Veiligheid versus risico.
Angst versus vertrouwen.

 

Improvisatie

 

En dan zijn er momenten dat de Criticus ineens afwezig is.
Dat is als ik ga improviseren en volledig in het moment ben.

Dan ben ik klaarwakker en up for anything. En bevrijd.

 

 

Je innerlijke Criticus begrijpen

 

Nu begrijp ik wat de taak is van de IC, namelijk me met alle macht die hij in zich heeft beschermen. Want stel je voor dat ik een fout maak,  iets niet kan, mijn ware kleuren laat zien, stel je dan voor dat ik niet ontvangen word? Wat als ik wordt afgewezen, alleen kom te staan, belachelijk wordt gemaakt of pijn gedaan?

 

De grootste angst die ik tegenkom op de mimeschool is zichtbaar worden.
In alles wat en wie ik ben.

En dat wil de Criticus voorkomen.
Want in mij leeft een angstig, kwetsbaar, fragiel meisje dat op zoek is naar bevestiging.
Dat haar blik meer richt naar de blik van anderen dan naar haar innerlijke wijsheid.

 

 

Zicht op en compassie voor de beweegredenen van de Criticus verandert alles.

 

Het kan voelen alsof hij er altijd is. Alsof je het zelf bent. Alsof hij gelijk heeft. Het besef toelaten ‘ik bèn niet de innerlijke Criticus, maar hij is een aspect van mij’  is een eerste belangrijke stap in gezond omgaan met je IC. Het creëert de afstand die nodig is om hem te observeren en dus te leren kennen als aspect van jou. 

 

Het geeft je de mogelijkheid om je vermogen te hervinden om te kiezen.  
Om te luisteren, in dialoog te gaan, kiezen om niet te luisteren, kiezen om hem gerust te stellen, kiezen om risico’s te nemen ondanks zijn bezwaren, kiezen om zijn raad op te volgen. Kiezen.

 

En begrijpen. Compassievol begrijpen.
Van dat in jou dat aandacht verdient.
Dat kwetsbaar is en onzeker.
Gekwetst is of beschadigd.
Verlangt.
Het niet weet.

 

En dan die dynamiek. Tussen twee tegenovergestelde innerlijke personen.
Het innerlijke Kind, Meisje of Jongen, dat kwetsbaar is en/of gewond.
De innerlijke Criticus die zo hard aan het werk is om onheil te voorkomen.

 

Het vermogen om je los te maken van de Innerlijke Criticus, en je niet meer te laten domineren
door zijn (of haar) veroordelende uitspraken, brengt een grote ommekeer teweeg in je gevoel
van eigenwaarde en zelfrespect.
~ Hal & Sidra Stone in ‘De Innerlijke Criticus ontmaskerd’

 

Bevrijd je innerlijke Speler : de Criticus als bondgenoot

 

Soms verlang je er naar om om het podium te staan, te zingen, iets te creëren, een diep verlangen te volgen, een bedrijf in de wereld te zetten maar voel je ‘iets houdt me tegen’. Of ‘het komt er niet helemaal uit’.  Grote kans dat de innerlijke Criticus hier een rol in speelt.

 

Jezelf tot expressie brengen is zichtbaar worden in je eigenheid. En dus kwetsbaar. Daar is de IC zeer alert. Want is het niet overzichtelijker om veilig in het donker te blijven in plaats van jezelf bloot te geven door zichtbaar te worden?

Vaak zijn deze twee krachten in een strijd verwikkeld: de kracht om jezelf te laten zien en de kracht die tegenhoudt om jezelf te laten zien.Niet alleen is dat bijzonder vermoeiend maar het houdt je inert, brengt je tot stilstand.

Dan is het bevrijdend om de IC beter te leren kennen. En het licht eens op hem te zetten.

 

 

De Fool

 

Werken met de Fool  is een bijzondere improvisatievorm – gestoeld op Voice Dialogue – die je op een speelse manier kan helpen de IC te ontmoeten, leren kennen, begrijpen en uiteindelijk omarmen als je bondgenoot.

Soms is dat een pijnlijk proces.
Maar wat een ongekende vreugde als je eindelijk je drang tot expressie kunt volgen!

 

Tijdens het werken met de Fool heb ik geleerd hem te horen, radicaal welkom te heten en te omarmen. En op momenten hem niet zo serieus neem en af en toe zelfs buiten de deur zet.

Ik heb hem aanvaard als een van de innerlijke ikken die mijn binnenwereld rijk is. Hij spreekt niet DE waarheid. Maar heeft wel een stem die me kan wijzen in de richting waarin ik mezelf nog onzichtbaar of klein houd.

 

De Criticus is af en toe nog steeds actief in mijn leven.
Maar zijn verstikkende en verlammende werking is verdwenen.

 

 

In het Play Project leren we de Criticus op een lichtvoetige manier (her)kennen.

 

  • We leren luisteren naar wat hij zegt en hem minder serieus te nemen.
  • We heten hem welkom en we kunnen hem de deur uitzetten.
  • We ontdekken hoe hij samen werkt met bijvoorbeeld de Perfectionist, Streber of Pleaser.
  • Door inzicht in en onderscheidingsvermogen van deze innerlijke krachten leren we vanuit de positie van de Waarnemer omgaan met hun taal en strevens.
  • We luisteren naar wat hij te zeggen heeft, danken hem en ontdekken meer ikken die aan het woord willen zijn. Zoals de Creatieveling, de Kunstenaar, de Schepper, de Speler, de Fool, de Zoeker, het innerlijk Kind.
  • Door lichtvoetig en compassievol in dialoog te gaan krijgt de Criticus een plaats toegewezen in het pandemonium van onze innerlijke ikken.
  • Zo wordt hij eerder een constructieve kracht op momenten dat het spannend wordt in plaats van je grootste tegenstander.

 

Door het innerlijk Kind bescherming, support, aanmoediging en troost nodig te bieden, kun je gaan spelen.  En kun je steeds meer je vrije stroom van expressie en creativiteit in het licht brengen.

 

 

Wil je op een lichtvoetige manier om leren gaan met je Innerlijke Criticus?
Misschien is het Play Project iets voor jou!

Play Project: the unfolding NOW introductiedag 22 oktober

 

Voor

~ creatieve en/of onderzoekende mensen

~ die bevriend willen raken met hun innerlijke Criticus

~ die authentiek willen worden, altijd en overal

~ die willen improviseren, met spel, beweging, stem en alles wat maar in hen opkomt

~ die verhalen willen delen en naar anderen willen kijken en luisteren

~ die zich willen laten verrassen door de potentie in het NU en Hier

~ die willen onderzoeken wat (creatieve) vrijheid is

JA ik wil meer spelen

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *